عوارض کفش نامناسب

پاهایی که هر روز مسافت‌های طولانی با آنها راه می‌رویم و از کوچه‌ها و خیابان‌ها عبور می‌کنیم، یکی از حیاتی‌ترین اعضای بدن انسان‌است که قلب دوم هم نامیده شده است. گاه همین پاها نشانه سلامت کل بدن بوده و گاه با مشاهده کوچک ترین علامتی روی آن می‌توان به وجود مشکلی در بدن پی برد.

 

تغییرات دمای پا و زخم ها و رنگ های مختلف ایجاد شده روی آن می تواند بیانگر شرایط درونی بدن و کیفیت سلامت افراد باشد. بنابراین هرگز از ظاهر و سلامت پاهای خود غافل نشوید و بهداشت آنها را بخوبی حفظ کنید.

 

سردی پا و هزار و یک دلیل
شاید در اطرافیان خود کسانی را بشناسید که مدام از سردی انگشتان پاهای خود شکایت دارند و همواره مجبورند برای فرار از این سرما، حتی در منزل هم جوراب به پا کنند. این حالت می تواند بیانگر برخی مشکلات باشد. یکی از دلایل آن می تواند کاهش جریان خون در عروق باشد. مشکلات گردش خون در افراد با استعمال دخانیات، فشار خون بالا یا بیماری قلبی نیز در ارتباط است. آسیب عصبی دیابت کنترل نشده در مبتلایان به این بیماری نیز می تواند باعث سرد شدن انگشتان پاها شود. کم کاری تیروئید و کم خونی از دیگر دلایلی است که می توان برای این مشکل به آن اشاره کرد.

 

پای دردناک
اگر بعد از یک روز طولانی، احساس خستگی بسیاری در پاهای خود داشته باشید، نخستین فکری که به نظرتان می رسد این است که کفش هایتان را مقصر اصلی بدانید.

 

ولی در برخی موارد پوشیدن کفش های پاشنه بلند علت اصلی این دردها نیست بلکه شکستگی های تنشی استخوانی نیز می تواند چنین دردهایی ایجاد کند که به دنبال ورزش های شدید و پرجنب و جوش از قبیل بسکتبال و ورزش دوومیدانی ایجاد می شود. استخوان های ضعیف ناشی از پوکی استخوان بخصوص در زنان، احتمال این قبیل دردهای ناحیه پا را افزایش می دهد.

 

انگشتانی قرمز، سفید و آبی رنگ
گاه انگشتان پاها یا دست ها تغییر رنگ داده و سفید، قرمز یا آبی می شوند. این حالت ها نشانه بیماری سندرم رینود است که باعث تغییر انگشتان به رنگ سفید، سپس آبی و در نهایت قرمز می شود و بعد به رنگ طبیعی خود برمی گردد.

 

این بیماری به طور ناگهانی به نازک شدن عروق منجر می شود. استرس یا تغییرات ایجاد شده در درجه حرارت بدن، از جمله عوامل بروز چنین حالتی است که مشکل خاص دیگری را ایجاد نمی کند. سندرم رینود ارتباط مستقیمی با التهاب روماتیسمی مفاصل و مشکلات تیروئید دارد.

 

درد پاشنه
یکی از شایع ترین دردهای ناحیه پا، درد پاشنه است که غالبا به دنبال التهاب غلاف کف پایی ایجاد می شود. التهاب محل اتصال رباط به استخوان پاشنه اصلی ترین علت درد پاشنه است. این درد معمولا ابتدای صبح و بلافاصله پس از برخاستن از رختخواب و اعمال فشار روی آن آغاز می شود. التهاب مفاصل، ورزش شدید و انتخاب کفش نامناسب از جمله علل بروز درد پاشنه است که اغلب به التهاب تاندون منجر می شود. علاوه بر این، در موارد نادر، تحریک شدن یا احساس تیر کشیدن در انتهای پاشنه، عفونت استخوان، تومور یا شکستگی نیز می تواند از علل بروز دردهای پاشنه به شمار رود.

 

کشیدن پا روی زمین
نخستین علامتی که در پاها به چشم می خورد، نحوه راه رفتن فرد است. فاصله بیش از حد پاها یا کشیدن پا روی زمین از جمله مواردی است که باید به آن توجه داشت. یکی از دلایل اصلی کشیدن پا روی زمین می تواند کاهش حس طبیعی و حساسیت اعصاب پا باشد که از طریق آسیب به اعصاب محیطی ایجاد می شود.

 

حدود ۳۰درصد از این موارد با بروز بیماری دیابت ارتباط تنگاتنگی دارند. آسیب عصبی نیز به دلایل مختلفی مانند عفونت، کمبود ویتامین و اعتیاد به مصرف الکل ممکن است ایجاد شود ولی در بسیاری از موارد علت آسیب وارد شده به عصب ناشناخته باقی می ماند.

 

برجسته شدن ناخن ها
در چنین حالتی، شکل ناخن ها یا حتی انگشتان پا تغییر کرده و انحنای رو به بیرون پیدا می کند و گنبدی شکل می شود. بیماری های ریوی از شایع ترین علل زمینه ای بروز این مشکل است ولی از سوی دیگر، بیماری های قلبی و انواع عفونت ها نیز می توانند باعث تغییر شکل ناخن ها و انگشتان پا شوند. گاهی این تغییر شکل ها علت خاصی ندارد و عوامل ارثی و ژنتیک مقصر اصلی هستند.

 

 

 

پای ورم کرده
التهاب و ورم پا غالبا مشکل آزاردهنده ای است که به طور موقت بروز می کند و به دنبال ایستادن طولانی مدت یا پروازهای طولانی بخصوص در دوران بارداری بروز می کند. علاوه بر این، التهاب پا می تواند عامل بروز مشکلات جدی تری نیز باشد. یکی از علل آن، نقص در سیستم گردش خون است که بر اثر مشکل ایجاد شده در سیستم لنفاوی بدن یا لخته های خونی بروز می کند. اختلال کلیوی یا حتی تیروئید کم کار نیز می تواند عامل بروز التهاب و ورم پا شود.

 

سوزش پا
احساس سوزش در پا بویژه در مبتلایان به دیابت ایجاد می شود که از آسیب عصب محیطی رنج می برند. همچنین کمبود ویتامین B، بیماری مزمن کلیوی، کاهش گردش خون در پاها یا کم کاری تیروئید نیز از دلایل آن به شمار می رود.

 

زخم هایی که درمان نمی شود
زخم هایی که در پا ایجاد شده و براحتی درمان نمی شوند، علامت هشداردهنده ای برای مبتلایان به دیابت محسوب می شود. در واقع، دیابت حس لامسه پاها، گردش خون و قدرت طبیعی ترمیم زخم ها را کاهش داده و حتی بروز کوچک ترین زخمی روی پاهای این بیماران می تواند عوارض جبران ناپذیری برای آنها داشته باشد.

 

در این میان، باید به زخم های شدیدی که احتمال عفونت دارند، بیش از سایر زخم ها توجه کرد. افراد مبتلا به دیابت باید مرتب پاهای خود را شسته و خشک کنند و آنها را برای مشاهده زخم های احتمالی بررسی کنند. درمان زخم های ناحیه پا به دلیل ضعف گردش خون ناشی از مشکلاتی از قبیل بیماری های عروق محیطی، روند کندی دارد.

 

درد انگشت بزرگ پا
نقرس، معمولا مفصل انگشت بزرگ پا را درگیر می کند و با قرمزی و التهاب همراه است.
پوکی استخوان از دیگر عوامل درد و تورم انگشت پا به شمار می رود. سخت شدن و کاهش انعطاف پذیری انگشت بزرگ پا و التهاب مفاصل همراه با احساس درد شدید در استخوان این انگشت از جمله علائم این بیماری محسوب می شود. در مشکل دیگری که به بیماری پای ورزشکاران معروف است، به رباط های اطراف مفصل انگشت بزرگ پا آسیب وارد می شود. این بیماری، بیشتر برای ورزشکارانی که روی زمین های سخت بازی می کنند، پیش می آید.

 

درد انگشتان کوچک تر پا
درد ناحیه برجستگی کف پا که به انگشتان انتشار می یابد، علامت نوعی سندرم به نام «التهاب عصب مورتون» است که باعث نازک شدن بافت اطراف عصب می شود و معمولا بین انگشت سوم و چهارم قرار دارد. این بیماری در زنان ۸ تا ۱۰ برابر بیش از مردان بروز کرده و علت اصلی آن، اعمال فشار بیش از حد روی انگشتان پاست.

 

خارش پا
خارش و پوسته شدن پا، علائم شایع بیماری پای ورزشکاران است و نوعی عفونت قارچی به شمار می رود که در مردان و بین ۲۰ تا ۴۰ سال شیوع بیشتری دارد. واکنش به مواد شیمیایی یا هر ماده دیگری که به درماتیت تماسی معروف است، از عمده دلایل خارش، قرمزی و خشکی پا و انگشتان محسوب می شود. ضخیم و برجسته شدن پوست انگشتان پا نیز علامت بیماری پسوریازیس است که نوعی بیماری سیستم ایمنی به شمار می رود.

 

پنجه های چنگال مانند
تغییر شکل انگشتان پا به گونه ای که شبیه چنگال شود، معمولا با پوشیدن کفش های تنگ و فشار آمدن روی انگشتان پا ایجاد می شود که به اعصاب پا آسیب می زند. دیابت، اعتیاد به الکل و اختلال عصبی نیز می تواند باعث بروز چنین تغییر شکلی در انگشتان پا شود. در این حالت، انگشتان به سمت بالا خم شده و از برآمدگی کف پا فاصله می گیرند.

 

گرفتگی پا
دردهای ناگهانی ناشی از اسپاسم یا گرفتگی عضلات و ماهیچه های پا که معمولا تا چند دقیقه طول می کشد، بیشتر به دلیل خستگی های مفرط عضلانی ایجاد می شود. ضعف سیستم گردش خون، کم آبی بدن؛ نبود تعادل در میزان پتاسیم، منیزیم، کلسیم یا ویتامین D بدن از دیگر علل گرفتگی های ماهیچه ای پا به شمار می رود. تغییرات هورمونی ایجاد شده در دوران بارداری یا بیماری های تیروئید نیز نقش مهمی در بروز چنین حالاتی دارد.

 

رنگ زرد ناخن های پا
عفونت های قارچی ناخن های پا، باعث ضخیم و زرد شدن آنها می شود. چنین ناخن هایی می تواند بیانگر مشکلات و بیماری های زمینه ای از قبیل التهاب سیستم لنفاوی، مشکلات ریوی یا التهاب روماتیسمی مفاصل باشد.

 

ناخن های قاشقی
گاهی ناخن های پا تغییر شکل داده و شبیه قاشق فرو رفته می شوند که در بیشتر موارد به دلیل قرار گرفتن در معرض محلول هایی که پایه بنزین دارند به این شکل در می آیند. با وجود این، کمبود آهن در بدن نیز از دیگر عوامل بروز چنین حالتی در ناخن های پاست.

 

سفیدی ناخن ها
صدمه وارد شده به ناخن ها یا بیماری در هر نقطه ای از بدن می تواند به سفید شدن رنگ ناخن های پا بینجامد. جدا شدن قسمتی از ناخن از بستر گوشت باعث سفید شدن آن می شود. از سوی دیگر، آسیب های وارد به ناخن، عفونت ناخن یا ابتلا به پسوریازیس نیز از علل دیگر این مشکل به شمار می رود. اگر بخش وسیعی از ناخن پا سفید شده باشد، ممکن است بیماری جدی تری پیش رو باشد. از جمله بیماری های کبدی، نارسایی احتقانی قلب یا دیابت.

 

فرورفتگی روی ناخن ها
گاه مشاهده حفره یا فرورفتگی روی سطح ناخن ها با اختلال در رشد ناخن در ارتباط است. این مشکل در حدود نیمی از مبتلایان به پسوریازیس به چشم می خورد. مواردی که اشاره شد، نشان می دهد نباید به کوچک ترین علامتی در بدن بی توجه بود و حتی تغییر شکل یا رنگی ساده را نیز به دقت باید بررسی کرد تا در صورت وجود مشکل یا بیماری خاص، در کمترین زمان ممکن بتوان درمان مناسبی را برای آن اتخاذ کرد.

 

بنابر اظهار نظر دکتر «تزادی دیوید» پاشنه ی بلند، پا را از حالت طبیعی خود خارج می کند و باعث کوتاه شدن تاندون آشیل می شود. از سوی دیگر چنین کفش هایی وزن بدن را به طور نامتناسب به قسمت برجسته روی پا منتقل می کنند که باعث مخدوش شدن تعادل و توازن عملکرد پاها خواهد شد.
دکتر دیوید می گوید:«پاشنه بلند ، سطح تماس پا با زمین را کاهش می دهد و با سرازیر کردن مسیر پنجه ها باعث چرخش پاها به سمت داخل شده و صاحب کفش را به شدت در معرض پیچ خوردگی مچ پا قرار می دهد. پاشنه پا و فرم خاص کف پا به عنوان یک ضربه گیر عمل می کند وقتی پا به زمین می خورد فشار آن۵/۲ برابر وزن بدن خواهد بود.» دکتر دیوید می گوید: «وقتی شما روی پاشنه پا راه می روید باید قادر باشید تا تأثیر ضربه پاشنه را بگیرید. بنابراین قادر خواهید بود تا پنجه های پا را در حالتی متعادل روی زمین بگذارید. این سختی و فشار به استخوان های اندام های بالایی بدن شما منتقل می شود. کمردرد ، گردن درد و زانو درد از نتایج تأثیر شوک ناشی از قرارگیری یک پاشنه در موقعیت ناصحیح روی اندام های فوقانی تر خواهد بود.»
به علاوه کفش های مُد روز که سعی دارند پا را به حالت دلخواه خود درآورند اغلب نوک های تیز و باریک دارند که پا را در فضای بسیار کمتر از آنچه مورد نیاز پنجه هاست جا می دهد. کفش های تنگ به اعصاب فشار می آورند و حتی به آنها صدمه می زنند و حتی در دراز مدت باعث آرتریت می شوند. کفش های نوک تیز یا تخت سفت مثل کفش های چرمی متداول، با محدود کردن پنجه و سهولت حرکت قوزک پا از عملکرد مکانیکی طبیعی پا جلوگیری می کنند.
همچنین کفش های تنگ می توانند باعث بروز بد شکلی در پنجه ها شوند و علایم ناشی از این بدشکلی می توان مخفی بماند. دکتر وایزنفلید متخصص ارتوپدی می گوید:«مردم نیاز دارند تا کفش مناسب را با توجه به فرم پا و نوع فعالیت شان انتخاب کنند.»
دکتر نوولا متخصص ارتوپد از این نیز فراتر می رود و دیگر اعتقاد دارد که کفش های ورزشی هم آسیب های فراوانی به پا وارد می کنند. از جمله آنها می توان به صدمه دیدن قوس پا، کبودی روی پاشنه یا و پیچ خوردگی قوزک پا اشاره کرد که اغلب در کفش هایی اتفاق می افتد که قسمت داخلی سفت و قسمت بیرونی آن نرم است. او به بیمارانش توصیه می کند که اگر با کفشی راحت هستید همچنان از آن استفاده کنید و اگر بعد از پوشیدن یک جفت کفش جدید دچار درد و ناراحتی شـُدید ، به احتمال خیلی زیاد کفش هایتان مقصر هستند.
دکتر نوولا می گویم: «به بیمارانم می گویم تا وقتی که با کفش های جدیدتان احساس راحتی نکرده اید، کفش های قدیمی را دور نیندازید چون با این کار از شر رفت و آمدهای مکرر نزد پزشک خلاص می شوید چون به سادگی با مقایسه کفش های قدیمی و جدید می توان ایراد کار را پیدا کرد.» مـُدپرستی و علاقه به تعویض پیاپی کفش فقط ضررهای مالی به دنبال ندارد. جراحان ارتوپد با قاطعیت بیشتری می توانند در این زمینه اظهار نظر کنند.